پرجم و شعار سال جمهوری اسلامی ایران - دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شوشتر

بیمارستان آموزشی - درمانی خاتم الانبیاء (ص)

X

 

 

منشور حقوق بیمار

 

یکایک افراد جامعه متعهد به حفظ و احترام به کرامت انسان ها می باشند؛ این امر در شرایط بیماری از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بر اساس قانون اساسی توجه به کرامت والای انسانی از اصول پایه نظام جمهوری اسلامی بوده و دولت موظف است خدمات بهداشتی درمانی را برای یکایک افراد کشور تأمین نماید. بر این اساس ارائه خدمات سلامت باید عادلانه، مبتنی بر احترام به حقوق و رعایت کرامت انسانی بیماران صورت پذیرد.

منشور حقوق بیمار با توجه به ارزش های والای انسانی و مبتنی بر فرهنگ اسلامی و ایرانی و بر پایه برابری کرامت ذاتی تمامی گیرندگان خدمات سلامت و با هدف حفظ، ارتقاء و تحکیم رابطه انسانی میان ارائه کنندگان و گیرندگان خدمات سلامت تنظیم شده است.

 

 

محورهای مربوط به منشور حقوق بیمار

 

1- محور اول: دريافت مطلوب خدمات سلامت حق بیمار است.

ارائه خدمات سلامت باید:

  1. شایسته ي شأن و منزلت انسان و با احترام به ارزش ها، اعتقادات فرهنگی و مذهبی باشد.
  2. بر پایه ي صداقت، انصاف، ادب و همراه با مهربانی باشد.
  3. فارغ از هرگونه تبعیض از جمله قومی، فرهنگی، مذهبی، نوع بیماري و جنسیتی باشد.
  4. بر اساس دانش روز باشد.
  5. مبتنی بر برتري منافع بیمار باشد.
  6. در مورد توزیع منابع سلامت مبتنی بر عدالت و اولویت هاي درمانی بیماران باشد.
  7. مبتنی بر هماهنگی ارکان مراقبت اعم از پیشگیري، تشخیص، درمان و توانبخشی باشد.
  8. به همراه تأمین کلیه امکانات رفاهی پایه و ضروري و به دور از تحمیل درد و رنج و محدودیت هاي غیرضروري باشد.
  9. توجه ویژه اي به حقوق گروه هاي آسیب پذیر جامعه از جمله کودکان، زنان باردار، سالمندان، بیماران روانی، زندانیان، معلولان ذهنی و جسمی و افراد بدون سرپرست داشته باشد.
  10. در سریع ترین زمان ممکن و با احترام به وقت بیمار باشد.
  11. با در نظر گرفتن متغیرهایی چون زبان، سن و جنس گیرندگان خدمت باشد.
  12. مراقبت هاي ضروري و فوري (اورژانس)، بدون توجه به تأمین هزینه ي آن صورت گیرد و موارد غیرفوري (الکتیو) بر اساس ضوابط تعریف شده باشد.
  13. در مراقبت هاي ضروري و فوري (اورژانس)، در صورتی که ارایه خدمات مناسب ممکن نباشد، لازم است پس از ارایه خدمات ضروري و توضیحات لازم، زمینه انتقال بیمار به واحد مجهز فراهم گردد.
  14. در مراحل پایانی حیات که وضعیت بیماري غیر قابل برگشت و مرگ بیمار قریب الوقوع می باشد، مراقبت با هدف حفظ آسایش وي ارایه گردد. منظور از آسایش کاهش درد و رنج بیمار، توجه به نیازهاي روانی، اجتماعی، معنوي و عاطفی وي و خانوادهاش در زمان احتضار می باشد. بیمار در حال احتضار حق دارد در آخرین لحظات زندگی خویش با فردي که می خواهد همراه گردد.

 

2- محور دوم: اطلاعات بايد به نحو مطلوب و به میزان کافی در اختیار بیمار قرار گیرد.

محتواي اطلاعات باید شامل موارد ذیل باشد:

  1. مفاد منشور حقوق بیمار در زمان پذیرش
  2. ضوابط و هزینه هاي قابل پیش بینی بیمارستان اعم از خدمات درمانی و غیر درمانی و ضوابط بیمه و معرفی سیستم هاي حمایتی در زمان پذیرش
  3. نام، مسئولیت و رتبۀ حرفه اي اعضاي گروه پزشکی مسئول ارائه مراقبت از جمله پزشك، پرستار و دانشجو و ارتباط حرفه اي آن ها با یکدیگر
  4. روش هاي تشخیصی و درمانی و نقاط ضعف و قوت هر روش و عوارض احتمالی آن، تشخیص بیماري، پیش آگهی و عوارض آن و نیز کلیه ي اطلاعات تأثیرگذار در روند تصمیم گیري بیمار
  5. نحوه ي دسترسی به پزشك معالج و اعضاي اصلی گروه پزشکی در طول درمان
  6. کلیه ي اقداماتی که ماهیت پژوهشی دارند
  7. ارائه ي آموزش هاي ضروري براي استمرار درمان

نحوه ي ارائه ي اطلاعات باید به صورت ذیل باشد:

اطلاعات باید در زمان مناسب و متناسب با شرایط بیمار از جمله اضطراب و درد و نیز ویژگی هاي فردي وي از جمله زبان، تحصیلات و توان درک در اختیار وي قرار گیرد، مگر اینکه:

  1. تأخیر در شروع درمان به واسطه ي ارائه اطلاعات فوق سبب آسیب به بیمار گردد (در این صورت انتقال اطلاعات پس از اقدام ضروري، در اولین زمان مناسب باید انجام شود).
  2. بیمار علی رغم اطلاع از حق دریافت اطلاعات، از این امر امتناع نماید که در این صورت باید خواست بیمار محترم شمرده شود، مگر اینکه عدم اطلاع بیمار، وي یا سایرین را در معرض خطر جدي قرار دهد.
  3. بیمار می تواند به کلیه ي تصویر اطلاعات ثبت شده در پروندۀ بالینی خود دسترسی داشته باشد و آن را دریافت نموده و تصحیح اشتباهات مندرج در آن را درخواست نماید.

 

3- محور سوم: حق انتخاب و تصمیم گیری آزادانه بیمار در دريافت خدمات سلامت بايد محترم شمرده شود.

محدوده انتخاب و تصمی مگیري درباره موارد ذیل می باشد:

  1. انتخاب پزشك معالج و مرکز ارائه کننده ي خدمات سلامت در چارچوب ضوابط
  2. انتخاب و نظرخواهی از پزشك دوم به عنوان مشاور
  3. شرکت یا عدم شرکت در پژوهش هاي زیستی با اطمینان از اینکه تصمیم گیري وي تأثیري در تداوم و نحوه دریافت خدمات سلامت ندارد.
  4. قبول یا رد درمان هاي پیشنهادي پس از آگاهی از عوارض احتمالی ناشی از پذیرش یا رد آن. مگر در موارد خودکشی یا مواردي که امتناع از درمان، شخص دیگري را در معرض خطر جدي قرار می دهد.
  5. اعلام نظر قبلی بیمار در مورد اقدامات درمانی آتی در زمانی که بیمار واجد ظرفیت تصمیم گیري می باشد ثبت و به عنوان راهنماي اقدامات پزشکی در زمان فقدان ظرفیت تصمیم گیري وي با رعایت موازین قانونی مد نظر ارائه کنندگان خدمات سلامت و تصمیم گیرنده جایگزین بیمار قرار گیرد.

 

4- محور چهارم: ارايه خدمات سلامت بايد مبتنی بر احترام به حريم خصوصی بیمار و رعايت اصل رازداری باشد.
  1. رعایت اصل رازداري راجع به کلیه ي اطلاعات مربوط به بیمار الزامی است مگر در مواردي که قانون آن را استثنا کرده باشد.
  2. در تمام مراحل مراقبت اعم از تشخیصی و درمانی، باید به حریم خصوصی بیمار احترام گذاشته شود. ضروري است بدین منظورکلیۀ امکانات لازم جهت تضمین حریم خصوصی بیمار فراهم گردد.
  3. فقط بیمار و گروه درمانی و افراد مجاز از طرف بیمار و افرادي که به حکم قانون مجاز تلقی می شوند حق دسترسی به اطلاعات را دارند.
  4. بیمار حق دارد در مراحل تشخیصی از جمله معاینات، فرد معتمد خود را همراه داشته باشد.
  5. همراهی یکی از والدین کودک در تمام مراحل درمان حق کودک می باشد مگر اینکه این امر بر خلاف ضرورت هاي پزشکی باشد.

 

5- محور پنجم: دسترسی به نظام کارآمد رسیدگی به شکايات حق بیمار است.
  1. هر بیمار حق دارد در صورت ادعاي نقض حقوق خود که موضوع این منشور است، بدون اختلال در کیفیت دریافت خدمات سلامت به مقامات ذي صلاح شکایت نماید.
  2. بیماران حق دارند از نحوه رسیدگی و نتایج شکایت خود آگاه شوند.
  3. خسارت ناشی از خطاي ارائه کنندگان خدمات سلامت باید پس از رسیدگی و اثبات حقوق، مطابق مقررات در کوتاه ترین زمان ممکن جبران شود.

 

در اجرای مفاد این منشور، در صورتی که بیمار به هر دلیلی فاقد ظرفیت تصمیم گیری باشد، اعمال کلیه ی حقوق بیمار مذکور در این منشور بر عهده ی تصمیم گیرنده ی قانونی جایگزین خواهد بود. البته چنان چه تصمیم گیرنده جایگزین بر خلاف نظر پزشك، مانع درمان بیمار شود، پزشك می تواند از طریق مراجع ذیربط درخواست تجدید نظر در تصمیم گیری را بنماید.

چنانچه بیماری که فاقد ظرفیت کافی برای تصمیم گیری است، اما می تواند در بخشی از روند درمان معقولانه تصمیم بگیرد، باید تصمیم او محترم شمرده شود.